Cách chọn giày bảo hộ theo 5 nguy cơ tại nơi làm việc
Hướng dẫn chọn giày bảo hộ theo 5 nhóm nguy cơ tại nơi làm việc: vật rơi va đập, vật nhọn xuyên đế, nền trơn dầu nước, điện hoá chất nhiệt và độ vừa chân, dựa trên CCOHS và OSHA.

Một đôi giày có mũi bảo vệ vẫn có thể là lựa chọn sai nếu nguy cơ thực tế nằm dưới đế, trên nền trơn hoặc ở môi trường điện.
Giày bảo hộ chỉ bảo vệ đúng những nguy cơ nó được thiết kế để chống. Nghe thì ai cũng biết, nhưng quyết định mua vẫn thường bị giá và hình thức chi phối. Trước khi đặt hàng, anh chị hãy rà hiện trường theo 5 nhóm nguy cơ dưới đây. Đây là cách CCOHS khuyến nghị và đúng nguyên tắc của OSHA 1910.136 về bảo vệ bàn chân.
1. Vật rơi và va đập
Nếu đơn đặt hàng chỉ dừng ở ô tick mũi thép, phần đánh giá nguy cơ vẫn chưa xong. Trong khi đó đội kho đi bộ cạnh tuyến xe nâng cả ngày, xưởng gia công thì vác ống thép ngang ngực. Trượt tay một lần là hàng hoá rơi trúng mũi chân, bánh xe đẩy cán qua mu bàn chân. Va đập và nén là hai dạng chấn thương bàn chân phổ biến nhất mà CCOHS liệt kê.
Đi một vòng khu vực làm việc trước khi đặt hàng. Chi tiết nặng có được cầm ở cao hơn mặt đất không? Xe đẩy, xe pallet có cắt ngang lối đi không? Hỏi cả những lần suýt sao: mũi giày bị móp vì một chi tiết rơi vẫn là tín hiệu cảnh báo, dù chưa ai bị thương.
Rồi đọc nhãn và tài liệu. Mẫu giày phải ghi mũi bảo hộ đạt cấp va đập, tại Việt Nam là QCVN 36:2019/BLĐTBXH, quốc tế là EN ISO 20345. Nếu hàng có thể rơi trúng mu chân, tìm loại có bảo vệ xương mu bàn chân, vì mũi thép riêng lẽ không che được mu bàn chân (CCOHS).
Câu hỏi tự vấn: vật nặng nhất có thể rơi trúng hoặc cán qua chân ở đây là gì, và cấp bảo vệ của giày có đủ hay chưa?
2. Vật nhọn xuyên đế
Khu bảo trì và công trường phá dỡ tích đinh, mảnh cắt nhanh hơn khả năng dọn dẹp của bất kỳ ai. Đế mỏng kiểu giày thể thao bị xuyên thủng trước khi người đi kịp nhận ra, và vết thương thường phát hiện muộn, khi nguy cơ nhiễm trùng đã lên cao.
Hãy soi mặt đất thực sự chứa gì: mảnh kim loại, đinh ghim từ bao bì, pallet vỡ, đầu thép dựa nhô ra. Chú ý chỗ người ta bước từ nền sạch sang vùng nhiều vụn, vì điểm chuyển tiếp đó là nơi xảy ra phần lớn các vụ xuyên đế.
Điều cần xác minh là đế giữa chống đâm xuyên, ghi rõ trên nhãn hoặc tài liệu. Không được mặc định. Mũi thép không nói lên điều gì về bảo vệ mặt dưới chân, tấm chống đâm riêng mới nói (CCOHS).
Câu hỏi tự vấn: nếu một cây đinh xuyên qua đế dưới toàn bộ trọng lượng cơ thể, thông số đế giữa có chặn nổi không?
3. Nền trơn, dầu mỡ, nước
Nền nào trơn theo một kiểu riêng. Dung dịch cắt ở xưởng cơ khí, nước xà phòng ở khu rửa, bến tải hàng lúc mưa. Đế sai loại sẽ trượt trên dầu, da thấm nước thì vài tuần là hỏng trong môi trường ẩm liên tục.
Đánh giá mặt sàn vào ngày xấu nhất: màng dầu đọng, bê tông trơn ướt, sỏi rời trên sàn thép. Ghi nhớ khu nào ẩm suốt ca, vì ở đó chất liệu mũ giày quan trọng không kém họa tiết đế.
Sau đó mới đối chiếu thông số với hiện trường: đế hợp chất chống dầu, chống trơn cho xưởng dầu mỡ, mũ giày kháng nước cho vùng ẩm. Theo CCOHS, giày còn được ghi mức chống trơn riêng, nên kiểm tra nhãn trên giày, bao bì hoặc phiếu sản phẩm.
Câu hỏi tự vấn: nền nào ở đây trơn nhất khi bị bẩn, và đế giày có được đánh giá cho đúng loại bẩn đó không?
4. Điện, hoá chất và nhiệt
Công việc điện, phòng pin, điện tử nhạy tĩnh điện, mỗi thứ cần một loại giày khác hẳn với lò nung hay dây mạ. Một chi tiết đáng được chú ý hơn mức hiện tại: CCOHS cảnh báo khả năng chống điện giật giảm mạnh khi giày ướt hoặc mòn. Đôi giày đạt kiểm định khi mới chưa chắc bảo vệ được sau vài tháng dầm mưa. Đây không phải ghi chú phụ, nó thay đổi luôn chính sách thay giày của anh chị.
Trung thực với môi trường: có khả năng tiếp xúc dây dẫn mang điện không, nguy cơ phóng tĩnh điện quanh hơi dễ cháy hay linh kiện nhạy cảm, hoá chất ăn mòn bắn toé, nhiệt bức xạ hoặc tiếp xúc từ nền nóng.
Xác minh nhãn với từng nguy cơ: dấu chống tĩnh điện hoặc cách điện cho nhóm điện, chất liệu tương thích với hoá chất đang dùng, đế chịu nhiệt cho nền nóng. Và giữ giày khô, kiểm tra định kỳ, thay vì mua xong rồi bỏ quên (CCOHS).
Câu hỏi tự vấn: sau khi giày đã ướt hoặc mòn vài tháng, dấu hiệu nào trên nhãn còn đảm bảo mức bảo vệ mình đang dựa vào?
5. Độ vừa chân và độ cao cổ giày
Chọn sai cỡ âm thầm phá huỷ mọi tính năng khác. Gót lỏng là phồng rộp và bước đi không vững. Mũi chật kết thúc bằng tê bì. Người lao động sẽ tự buộc lỏng, đi sai kiểu với đôi giày đau giữa ca, và không tài liệu nào sống sót qua được cách dùng đó.
Đo chân buổi chiều khi chân đã sưng, đo riêng từng người trong đơn hàng số lượng vì cỡ chân khác nhau giữa người và giữa thương hiệu. CCOHS khuyến nghị chừa khoảng 12,5 mm cho ngón chân, buộc dây đầy đủ với gót và cổ chân ôm sát, và đừng kỳ vọng giày giãn ra theo thời gian. Thử giày mới cùng loại tất và đế lót thực tế sử dụng, xác nhận với nhà sản xuất rằng đế lót thêm không làm giảm mức bảo vệ.
Nền đi không đều thì cổ giày cao đỡ cổ chân hơn (CCOHS).
Câu hỏi tự vấn: người đi thực sự đã đi thử đúng cỡ, cùng tất đi làm, vào buổi chiều chứ không phải sáng sớm chưa?
Bảng tóm tắt nguy cơ và tính năng cần kiểm tra
| Nguy cơ | Dấu hiệu tại nơi làm việc | Tính năng cần kiểm tra | Cách xác minh |
|---|---|---|---|
| Va đập / đè nén | Chi tiết nặng cầm ở cao, xe cắt ngang lối đi, tiền lệ rơi hàng | Mũi bảo hộ đạt cấp va đập; bảo vệ mu chân nếu cần | Nhãn + tài liệu ghi rõ cấp bảo vệ |
| Đâm xuyên | Đinh, mảnh cắt, thép dựa, pallet vỡ dưới chân | Đế giữa chống đâm xuyên (thép hoặc Kevlar) | Nhãn hoặc tài liệu ghi loại tấm chống đâm |
| Trơn / nước / dầu | Màng dầu, nước xà phòng, bê tông trơn ướt, vùng ẩm cả ca | Đế chống trơn, chống dầu; mũ giày kháng nước | Mức chống trơn ghi trên nhãn hoặc phiếu sản phẩm |
| Điện / hoá chất / nhiệt | Dây dẫn mang điện, khu nhạy tĩnh điện, hoá chất ăn mòn, nền nóng | Dấu chống tĩnh điện hoặc cách điện; chất liệu tương thích hoá chất; đế chịu nhiệt | Nhãn + hồ sơ nhà cung cấp; kiểm tra tình trạng định kỳ |
| Không vừa chân | Phồng rộp, giày bị buộc lỏng, cỡ lệch trong đơn hàng số lượng | Đúng cỡ từng người, độ cao cổ theo địa hình | Đo buổi chiều, thử cùng tất và đế lót |
Gợi ý trong dải sản phẩm ANSa
Lựa chọn cuối cùng vẫn phải đi từ đánh giá nguy cơ của anh chị. Các thẻ sản phẩm chỉ nêu đúng thông số catalogue của từng mẫu.
Checklist cho người mua số lượng
Danh sách nguy cơ theo từng khu vực, chốt sau khi đi hiện trường: va đập, đâm xuyên, trơn, điện, hoá chất, nhiệt
Mặt sàn và chất bẩn xấu nhất của từng khu, đúng như ngày xấu nhất
Tiêu chuẩn và cấp bảo vệ yêu cầu ghi trên nhãn hoặc tài liệu, theo từng mã và lô hàng
Số đo chân buổi chiều cùng tất đi làm; phân bố cỡ của cả nhóm, không lấy số trung bình
Thử nghiệm với vài người đi suốt một ca trước khi chốt đơn hàng lớn
Lịch kiểm tra và quy tắc thay giày sau mọi sự cố va đập, xuyên đế, ướt điện hoặc mòn
Nguồn tham khảo
Tiêu chuẩn nêu cho các mẫu ANSa lấy từ trang sản phẩm: QCVN 36:2019/BLĐTBXH; EN ISO 20345:2004.
Ảnh bìa: Nicholas Lim / Pexels - Pexels License. Đây là ảnh editorial công nhân đi cạnh máy xúc, không phải ảnh sản phẩm.



